Heksenregister van België
Slachtoffers van de heksenvervolging in België
Dit zijn geen heksen. Dit zijn mensen uit onze eigen dorpen en steden die als heks werden aangeklaagd, gefolterd en meestal gedood. Hieronder staan er 254 met naam en toenaam, met het jaar, de gemeente en de bron waar het staat opgetekend.
Historici schatten het aantal terechtstellingen in de Zuidelijke Nederlanden op ongeveer duizend. Namen zijn er van veel minder mensen: veel processtukken zijn verloren, en wie onder de foltering bezweek werd vaak niet eens genoteerd. Dit register is dus onaf, en dat blijft het.
Heksen per gemeente
Zoek je eigen dorp: elke gemeente heeft een eigen bladzijde met wie daar terechtstond.
Waar dit register vandaan komt
De namen komen uit de heksenlijsten die op basis van bewaarde processtukken zijn samengesteld, met per persoon de plaats van terechtstelling en het jaar. Bij elke naam staat de bron vermeld waar die vandaan komt. Klopt er iets niet, of ken je een naam die hier hoort: laat het weten, dan wordt het aangepast en met bron opgenomen.
Wat je hier niet vindt, is even belangrijk. Van de meeste mensen kennen we enkel een naam, een plaats en een jaartal. Leeftijd, beroep en woonplaats staan er alleen als een bron ze noemt. We vullen niets aan met wat aannemelijk klinkt.
De gemeente die erbij staat is de gemeente van vandaag, dus na de fusies van 2025. De plaats zoals de processtukken ze noemen staat er apart bij, want die twee vallen zelden samen: het Brugse Vrije bijvoorbeeld was de kasselrij rond Brugge en sloot de stad juist uit, dus daar staat geen gemeente bij.
De bronlijsten vermelden daarnaast slachtoffers van wie de naam niet bewaard is: tien vrouwen in Montenaken in 1539, een tiental mensen in Rekem in 1610, vijf in Borgloon in 1541, en meer. Zij staan hier niet, omdat het register op naam werkt. Ook waar we wel namen hebben, zijn het er minder dan de bronnen tellen: in Diksmuide bijvoorbeeld werden er zevenendertig terechtgesteld en kennen we er vijf bij naam.
Het zuiden van het land ontbreekt voorlopig. Voor Henegouwen, Namen, Luik en Luxemburg bestaan zulke naamlijsten niet in dezelfde vorm; dat vraagt eigen archiefwerk en volgt later. Enkele Waalse namen staan er wel al in, zoals de vrouwen uit Wonck, Emael en Gerstecoven.