Treze Belle

In Beselare kende men haar als Treze Belle.

Maar velen noemden haar ook Belle Fakke.

Volgens de oude verhalen woonde ze in 't Hoenstraetje en trok ze geregeld door het dorp met kruiden, wortels en andere vreemde koopwaar.

Ge hoorde haar vaak nog voor ge haar zag.

Treze droeg namelijk een handbel. Zodra die door de straat klonk, wisten de mensen dat Belle Fakke eraan kwam.

En vooral kinderen bleven beter uit haar buurt.

Tussen de kruiden die ze verkocht, zat namelijk iets heel bijzonders.

De galgenjongen.

Dat was een alruinwortel, een plant waarvan de wortel soms de vorm van een klein menselijk lichaam heeft.

Maar volgens het oude volksgeloof was zo'n galgenjongen geen gewone plant.

Men vertelde dat hij groeide onder een galg, op een plaats waar iemand gestorven was.

En wie hem uit de grond wilde halen, moest voorzichtig zijn.

Want wanneer een galgenjongen uit de aarde werd getrokken, zou hij een afgrijselijke kreet uitstoten.

Wie die schreeuw hoorde, kon krankzinnig worden of zelfs sterven.

Daarom werd de aarde eerst rond de wortel losgemaakt.

Vervolgens bond men een touw rond de plant.

Het andere uiteinde werd aan een zwarte hond vastgemaakt.

Iedereen stopte zijn oren dicht.

Dan werd de hond vooruitgejaagd.

De wortel werd uit de aarde gerukt.

De galgenjongen schreeuwde.

En volgens het verhaal stierf de hond.

Pas daarna kon de wortel veilig worden meegenomen.

Treze Belle zou zulke galgenjongen hebben verkocht aan reizigers en kooplieden.

Zij droegen de wortel bij zich als geluksbrenger en bescherming onderweg.

Zo werd Belle Fakke in Beselare bekend als de vrouw met de bel, de kruiden en de vreemde wortels waarvan niemand precies wist waar ze vandaan kwamen.

En wanneer vroeger in 't Hoenstraetje plots een klein belletje klonk, kon dat maar beter betekenen dat ge wist wie eraan kwam.

Treze Belle was onderweg.

We staan hier in de Hoenstraat. 

Volgens de oude Beselaarse overlevering woonde Treze Belle, ook Belle Fakke genoemd, in het vroegere 't Hoenstraetje. 

Waar haar huis precies stond, weten we vandaag niet meer. Maar het is aan deze oude straatnaam dat haar verhaal al generaties wordt verbonden.

Over de echte vrouw achter Treze Belle, of Belle Fakke, is opvallend weinig bekend.

Er zijn geen betrouwbare geboorte- of sterfdata overgeleverd en ook haar familie, huwelijk of kinderen zijn niet bekend.

De oudere Beselaarse heemkundige gegevens beschrijven haar vooral als een vrouw die met kruiden leurde en haar komst aankondigde met een bel.

Een van de producten waarmee haar naam verbonden werd, was alruin.

Alruin is een echte plant.

De wortel kan zich sterk vertakken en daardoor soms lijken op een klein menselijk lichaam. De plant bevat krachtige stoffen en werd eeuwenlang gebruikt in de geneeskunde, maar kon bij verkeerd gebruik ook gevaarlijk en giftig zijn.

Rond alruin ontstond daardoor in heel Europa een bijzonder sterke folklore.

De plant kreeg magische krachten toegeschreven en werd gebruikt als talisman, geluksbrenger en bescherming tegen ongeluk.

Ook het verhaal waarin een hond wordt gebruikt om de wortel uit de grond te trekken, bestond al eeuwen buiten Beselare.

De zogenaamde galgenjongen uit het verhaal van Treze Belle hoort dus bij een veel oudere Europese traditie rond alruin.

Waarschijnlijk werd die oude folklore later verbonden met Belle Fakke, een vrouw die in Beselare bekendstond als kruidenverkoopster.

Of zij werkelijk alruin verkocht, weten we niet met zekerheid.

Ook van een officiële vervolging wegens hekserij is niets bekend.

Treze Belle werd niet als een historisch bewezen veroordeelde heks overgeleverd.

Wat wel bleef bestaan, was het beeld van een rondtrekkende vrouw die kruiden verkocht, haar komst met een bel aankondigde en in de volksverhalen uiteindelijk verbonden raakte met een van de vreemdste planten uit het oude Europese bijgeloof.

De vrouw verdween uit de geschiedenis, maar Belle Fakke met haar galgenjongen bleef in Beselare voortleven.