Sefa Bubbels

Sefa wás een heks.

Ze woonde afgezonderd, in de bossen bij de Reutelbeek, waar ze samenleefde met haar uil. De mensen uit het dorp hielden haar liever op afstand. Want wanneer ergens een koe geen melk meer gaf, een paard plots ziek werd of een oogst mislukte, duurde het nooit lang voor haar naam viel.

“Sefa heeft er haar hand in.”

Zo werd haar reputatie steeds groter.

Volgens de verhalen kwamen er uiteindelijk zoveel klachten dat zelfs de baljuw zich ermee moest bemoeien. Maar Sefa liet zich niet zomaar bedreigen. Er werd verteld dat ze de andere toveressen uit de streek kon samenroepen en dat wie haar kwaad deed, daar vroeg of laat de gevolgen van voelde.

In Beselare groeide ze zo uit tot meer dan zomaar een heks. Ze werd gezien als de meesteresse van de toveressen, iemand naar wie zelfs andere heksen luisterden.

En ook haar dood maakte geen einde aan de verhalen.

Toen Sefa stierf, zou niemand haar lichaam naar het kerkhof hebben durven brengen. Uiteindelijk nam een koetsier van het kasteel de taak op zich.

Maar tijdens de begrafenis gebeurde wat velen al gevreesd hadden.

Toen haar kist in het graf werd neergelaten, braken plots de koorden. De kist kantelde, en op datzelfde ogenblik barstte boven Beselare een hevig onweer los.

Bliksem trok door de hemel.

En in het bos waar Sefa had gewoond, brak brand uit.

Voor de mensen die jarenlang over haar hadden gefluisterd, was dat het laatste bewijs dat ze nodig hadden.

Sefa Bubbels was dood.
Maar de heks van de Reutel was nog lang niet verdwenen uit Beselare.

Sefa Bubbels heette eigenlijk Jozefa Coleta Bubbels en werd volgens het lokale historische onderzoek in 1667 geboren.

Ze was het enige kind van Judocus Bubbels, molenaar van de markies van Beselare, en Joanna Belettere. Via haar moeder was ze familie van Calle Bletters, een andere vrouw die later in de Beselaarse heksenverhalen terechtkwam.

Sefa werkte als meid op het Moerhof. Rond 1693 trouwde ze met Pieter Jacobus Bierboom, een vondeling die als paardeknecht op dezelfde hoeve werkte.

Samen kregen ze zeven kinderen.

Maar aan het begin van de achttiende eeuw werd het gezin zwaar getroffen door de pest. Haar man en vijf van hun zeven kinderen stierven. De twee overgebleven kinderen trokken later weg.

Sefa bleef alleen achter.

In de mondelinge overlevering wordt haar woonplaats verbonden met de bossen bij de Reutelbeek. Een getuigenis noemt specifiek het Vijverbos. Andere latere bronnen spreken over het Steenuilbos.

Daar, aan de rand van Beselare, begon de vrouw Jozefa Coleta Bubbels langzaam plaats te maken voor de legende van Sefa Bubbels.

Waarom Sefa uiteindelijk als heks bekend kwam te staan, kunnen we niet reconstrueren alsof er een officieel heksenproces van haar bewaard is.

Wat we wél hebben, zijn de verhalen die generaties lang in Beselare werden doorverteld.

Na de dood van haar man en vijf kinderen leefde Sefa alleen. Volgens de overlevering hield ze een uil als huisdier. Wanneer er in de omgeving iets misliep met vee, paarden of landbouw, werden Sefa en haar uil ermee in verband gebracht.

Zo groeide rond haar een reputatie.

Latere verhalen vertellen zelfs dat inwoners klachten over haar indienden bij de baljuw van Beselare. Sefa zou daarna alle heksen van de streek hebben samengeroepen en een nacht van onheil over de parochie hebben gebracht.

Maar dat gedeelte behoort tot de Beselaarse heksenlegende. We hebben geen betrouwbaar processtuk dat bewijst dat Sefa werkelijk voor een rechtbank wegens hekserij werd veroordeeld.

Wat waarschijnlijk veel belangrijker is, is hoe zo'n verhaal kon ontstaan: een alleenstaande vrouw, omringd door persoonlijk verlies, levend aan de rand van het dorp, in een tijd waarin ziekte, mislukte oogsten en stervend vee vaak geen duidelijke verklaring hadden.

Sefa werd in de verhalen degene naar wie men kon wijzen.

En uiteindelijk werd ze de beroemdste heks van Beselare.

Sefa Bubbels stierf volgens het lokale historische onderzoek in 1750.

En daarmee eindigt het deel dat we redelijk nuchter kunnen vertellen.

Want rond haar dood groeide opnieuw een legende.

Volgens het Beselaarse verhaal durfde niemand haar lichaam naar het kerkhof te brengen. Uiteindelijk zou de koetsier van het kasteel die taak hebben gekregen.

Tijdens de begrafenis zouden de koorden waarmee haar kist werd neergelaten zijn gebroken. De kist kantelde en op hetzelfde ogenblik barstte een hevig onweer los. In het bos waar Sefa had gewoond zou brand zijn uitgebroken.

Het is een sterk verhaal, maar geen gebeurtenis die we als bewezen geschiedenis mogen voorstellen.

Wat wél bleef, was haar naam.

Meer dan tweehonderd jaar later, in 1959, koos Beselare precies Sefa Bubbels als reuzin voor het volksfeest waaruit later de Heksenstoet zou groeien. Sindsdien kreeg ze de titel meesteresse van de Beselaarse toveressen.

De echte vrouw stierf in 1750.

Maar de legende van Sefa Bubbels is Beselare nooit meer uitgeraakt.

Er is voor zover bekend geen historisch bewijs dat Sefa Bubbels ooit officieel als heks werd berecht, veroordeeld of geëxecuteerd.

Ze was een echte vrouw die in Beselare leefde en later in de plaatselijke overlevering met hekserij in verband werd gebracht. De verhalen over klachten, de baljuw en haar vermeende toverkracht behoren tot de Beselaarse volkslegende.

Sefa was dus geen bewezen vervolgde heks, maar een historische vrouw rond wie later een van de bekendste heksenverhalen van Beselare is ontstaan.